Το εμπράγματο δίκαιο αποτελεί κλάδο του αστικού δικαίου ο οποίος ρυθμίζει τις σχέσεις των προσώπων με τα πράγματα. Πιο συγκεκριμένα, εστιάζει:
Στην έννοια και τα είδη των εμπράγματων δικαιωμάτων:
Κυριότητα: Το πλήρες και απόλυτο δικαίωμα εξουσίασης ενός πράγματος.
Δουλείες: Εμπράγματα δικαιώματα που επιβαρύνουν ένα ακίνητο (π.χ. δουλεία δρόμου, δουλεία θέας).
Ενέχυρο: Εμπράγματη ασφάλεια, η οποία παρέχει δικαίωμα στον δανειστή να ρευστοποιήσει το ενέχυρο αν ο οφειλέτης δεν αποπληρώσει το χρέος του.
Υποθήκη: Εμπράγματη ασφάλεια, η οποία βαρύνει ένα ακίνητο, χωρίς όμως ο δανειστής να αποκτά την κατοχή του.
Στην κτήση και απώλεια των εμπράγματων δικαιωμάτων:
Πώς αποκτά κανείς κυριότητα (π.χ. με σύμβαση, με κληρονομία, με χρησικτησία).
Πώς χάνεται η κυριότητα (π.χ. με παραίτηση, με αναγκαστική απαλλοτρίωση).
Στην προστασία των εμπράγματων δικαιωμάτων:
Αγωγές κυριότητας (π.χ. διεκδικητική αγωγή, αναγνωριστική αγωγή).
Αγωγές προστασίας από αυθαίρετες ενέργειες (π.χ. αγωγή αποβολής, αγωγή διακοπής της αυθαίρετης χρήσης).
Βασικές αρχές του εμπράγματου δικαίου:
Κλειστός αριθμός εμπράγματων δικαιωμάτων: Μόνο όσα δικαιώματα ορίζει ο νόμος θεωρούνται εμπράγματα.
Αρχή της δημοσιότητας: Η κτήση και η μεταβίβαση εμπράγματων δικαιωμάτων επί ακινήτων πρέπει να δημοσιοποιούνται στο κτηματολόγιο.
Αρχή της ειδικότητας: Το εμπράγματο δικαίωμα πρέπει να αφορά ένα συγκεκριμένο πράγμα.
Πηγές του εμπράγματου δικαίου:
Σημασία του εμπράγματου δικαίου:
Το εμπράγματο δίκαιο διαδραματίζει καίριο ρόλο στην οργάνωση της κοινωνικής και οικονομικής ζωής. Ρυθμίζει καίρια ζητήματα, όπως η ιδιοκτησία, η χρήση και η αξιοποίηση των πραγμάτων, διασφαλίζοντας την εύρυθμη λειτουργία της κοινωνίας.
Ενδεικτικά παραδείγματα εφαρμογής του εμπράγματου δικαίου:
Αγορά ακινήτου
Μίσθωση ακινήτου
Δωρεά ακινήτου
Κληρονομική διαδοχή
Συγκύριότητα ακινήτου
Ενέχυρασμα δανείου
Υποθήκη δανείου
